Thư viện mô hình giải phẫu
149 / 149 bàiTìm theo tên bài, cấu trúc, thuật ngữ Anh hoặc Latin. Chọn hệ cơ quan và cách học để mở đúng bài.
Bàn tay — học theo lớp
Mở ra là 27 xương: 8 xương cổ tay, 5 xương đốt bàn và 14 đốt ngón, mỗi vùng một màu. Bật lớp Cơ nội tại để thấy ô mô cái, ô mô út và các cơ gian cốt, cơ giun làm nên sự khéo léo của bàn tay. Bật lớp Mạch máu để thấy hai cung động mạch gan tay nông và sâu. Bộ dữ liệu không có dây thần kinh và bao gân.
10 nhóm cấu trúc ↗Bàn tay chi tiết
Bàn tay có hai bộ cơ: cơ NGOẠI LAI từ cẳng tay (chỉ gân đi xuống — lực nắm mạnh) và cơ NỘI TẠI nằm hẳn trong bàn tay (động tác tinh). Nội tại gồm ô mô cái, ô mô út, cơ khép ngón cái, cơ giun và cơ gian cốt. Mạc giữ gân gấp căng qua máng cổ tay tạo ống cổ tay. Bộ dữ liệu không có bao hoạt dịch, bao xơ ngón, dây chằng, thần kinh và móng; xương mờ sẵn.
9 nhóm cấu trúc ↗Bàng quang và tiền liệt tuyến
Ở nam, tiền liệt ôm lấy niệu đạo ngay dưới cổ bàng quang; túi tinh và bóng ống dẫn tinh nằm sau đáy bàng quang, trước trực tràng. Vì vậy tiền liệt to lên chèn niệu đạo gây tiểu khó, và sờ được qua thăm trực tràng. Niệu quản đi vào đáy bàng quang, bị ống dẫn tinh bắt chéo phía trên. Mỗi cơ quan một màu; xương chậu và trực tràng mờ sẵn.
8 nhóm cấu trúc ↗Bàng quang và tuyến tiền liệt — học theo lớp
Mở ra là bàng quang cùng niệu quản đổ vào và niệu đạo đi ra. Bật lớp Sinh dục để thấy tuyến tiền liệt ôm niệu đạo ngay dưới cổ bàng quang, túi tinh và ống dẫn tinh phía sau. Vì vị trí này, phì đại tuyến tiền liệt gây tiểu khó. Khung chậu và đáy chậu mờ sẵn làm mốc.
8 nhóm cấu trúc ↗Bộ lệ: tuyến lệ và đường dẫn lệ
Nước mắt được tuyến lệ tiết ra ở góc trên ngoài hốc mắt. Mỗi lần chớp mắt, nước mắt được đẩy chéo qua giác mạc về góc trong, đọng ở hồ lệ. Từ đó nó chảy qua điểm lệ vào hai lệ quản trên và dưới, rồi vào túi lệ nằm trong hố xương lệ. Cuối cùng nó theo ống lệ–mũi xuống ngách mũi dưới. Vì thế khóc thì chảy nước mũi, và nhỏ thuốc mắt có thể thấy vị đắng ở họng. Tắc ống lệ–mũi bẩm sinh làm trẻ sơ sinh chảy nước mắt liên tục. Mỗi đoạn một sắc xanh; nhãn cầu và xương mờ sẵn.
9 nhóm cấu trúc ↗Bộ răng
Người trưởng thành có 32 răng vĩnh viễn, mỗi phần tư hàm gồm 2 răng cửa, 1 răng nanh, 2 răng tiền hàm và 3 răng hàm (công thức 2-1-2-3). Bộ dữ liệu này có 28 chiếc — thiếu 4 răng khôn. Hình dạng đi theo chức năng: răng cửa cắt, răng nanh xé, răng tiền hàm và răng hàm nghiền. Mỗi loại răng tô một màu; xương hàm để màu gốc làm nền.
7 nhóm cấu trúc ↗Bốn lớp cơ gan chân
Cơ gan chân xếp thành bốn lớp dưới cân gan chân. Lớp 1 gồm dạng ngón cái, gấp ngắn các ngón và dạng ngón út. Lớp 2 gồm cơ vuông gan chân, các cơ giun, cùng gân gấp dài các ngón và gấp dài ngón cái. Lớp 3 gồm gấp ngắn ngón cái, khép ngón cái và gấp ngắn ngón út. Lớp 4 gồm các cơ gian cốt, cùng gân chày sau và mác dài. Chúng giữ vòm bàn chân khi đứng và bước. Mạch gan chân đi giữa lớp 1 và lớp 2, còn cung gan chân nằm giữa lớp 3 và lớp 4. Mỗi lớp một màu, xương mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Các tam giác cổ
Cơ ức–đòn–chũm chéo qua cổ, chia mỗi bên thành tam giác cổ trước và tam giác cổ sau. Tam giác trước giới hạn bởi đường giữa, bờ hàm dưới và cơ ức–đòn–chũm. Hai bụng cơ hai bụng và cơ vai–móng chia nó thành bốn tam giác nhỏ: dưới cằm, dưới hàm, cảnh, cơ. Tam giác cảnh chứa bó mạch cảnh, gồm động mạch cảnh chung và cảnh trong cùng tĩnh mạch cảnh trong. Tam giác sau nằm giữa cơ ức–đòn–chũm, cơ thang và xương đòn. Các cơ ranh giới mỗi cơ một màu; mạch đỏ–xanh. Bộ dữ liệu không có thần kinh và động mạch cảnh ngoài.
7 nhóm cấu trúc ↗Các tuyến nội tiết
Tuyến nội tiết đổ hormon thẳng vào máu, không qua ống dẫn. Chúng nằm rải khắp cơ thể. Vùng dưới đồi và tuyến yên ở nền não điều khiển các tuyến khác qua trục hạ đồi–tuyến yên. Tuyến tùng tiết melatonin theo nhịp ngày đêm. Tuyến ức nuôi lympho T, rất lớn ở trẻ em rồi teo dần. Tuyến thượng thận úp trên hai thận, tiết cortisol, aldosteron và adrenalin. Tuỵ nội tiết (đảo Langerhans) tiết insulin và glucagon. Tinh hoàn tiết testosteron. Bộ dữ liệu không có tuyến giáp và cận giáp. Scene có ít mảnh vì các tuyến nhỏ và xa nhau; mỗi tuyến một màu.
6 nhóm cấu trúc ↗Cánh tay — học theo lớp
Mở ra là cả hai khu cơ quanh xương cánh tay. Khu trước là các cơ gấp (nhị đầu, cơ cánh tay, quạ–cánh tay, cánh tay–quay), khu sau là cơ duỗi tam đầu và cơ khuỷu. Tắt một khu để nhìn rõ khu kia, sẽ nhớ nguyên tắc: khu trước gấp, khu sau duỗi.
7 nhóm cấu trúc ↗Cẳng chân — học theo lớp
Mở ra là các khoang cơ quanh xương chày và xương mác. Cẳng chân chia bốn khoang cân kín; tắt bật từng khoang để học. Khoang trước gấp mu, khoang ngoài lật ngoài, khoang sau nông là tam đầu cẳng chân, khoang sau sâu gồm các cơ đi qua ống cổ chân. Lớp Bàn chân gồm cơ gan chân và mu chân. Bật lớp Mạch máu sau cùng.
9 nhóm cấu trúc ↗Cẳng chân và bàn chân
Cẳng chân chia BỐN khoang, mỗi khoang một dây thần kinh và một động tác: TRƯỚC (xanh — gấp mu bàn chân, thần kinh mác sâu), NGOÀI (cam — nghiêng ngoài bàn chân, thần kinh mác nông), SAU NÔNG (đỏ — gấp gan bàn chân, bắp chân), SAU SÂU (tím — gấp ngón, nghiêng trong; thần kinh chày). Mạc sâu bó chặt các khoang nên chấn thương có thể gây hội chứng chèn ép khoang. Bộ dữ liệu không có thần kinh, dây chằng cổ chân và cân gan chân; xương mờ sẵn.
9 nhóm cấu trúc ↗Cẳng tay — học theo lớp
Mở ra là xương quay, xương trụ cùng hai nhóm cơ chính: cơ gấp ở mặt trước và cơ duỗi ở mặt sau. Cẳng tay có hơn 20 cơ, nên hãy tắt bớt rồi bật từng lớp: Cơ gấp (lớp nông rồi lớp sâu), Cơ duỗi, Cơ sấp–ngửa, rồi Cơ bàn tay. Bật lớp Mạch máu sau cùng để thấy động mạch quay, trụ đi giữa các lớp cơ.
10 nhóm cấu trúc ↗Cây động mạch chi dưới
Động mạch chậu ngoài qua dưới dây chằng bẹn thành động mạch đùi, xuống ống cơ khép, qua lỗ gân cơ khép ra sau thành động mạch khoeo, rồi chia chày trước (ra mu chân) và chày sau (vào gan chân). Bốn điểm bắt mạch chi dưới — đùi, khoeo, chày sau, mu chân — dọc theo trục này. Bộ dữ liệu thiếu thân động mạch đùi sâu và động mạch mác; xương để làm mốc.
7 nhóm cấu trúc ↗Cây động mạch chi trên
Một thân động mạch duy nhất đổi tên theo mốc xương: dưới đòn → nách (qua bờ ngoài xương sườn I) → cánh tay (qua bờ dưới cơ tròn lớn) → chia quay và trụ ở hố khuỷu → hai cung gan tay → động mạch ngón. Quanh khuỷu và vai có vòng nối nhánh bên–nhánh quặt ngược, nên thắt một đoạn không làm hoại tử chi. Mỗi đoạn một màu; xương để làm mốc.
8 nhóm cấu trúc ↗Cây động mạch chủ và vòng Willis
Động mạch chủ rời thất trái, đi lên, uốn thành cung rồi chạy xuống dọc cột sống qua ngực và bụng, chia đôi thành hai động mạch chậu chung ở ngang L4. Trên đường đi nó cho các nhánh lên đầu và tay (từ cung), nhánh nuôi tạng bụng và thận. Não được cấp máu từ hai động mạch cảnh trong và hai động mạch đốt sống, nối nhau thành vòng Willis ở đáy não. Bộ dữ liệu không có động mạch cảnh ngoài.
10 nhóm cấu trúc ↗Chậu hông và đáy chậu
Đáy chậu là "cái võng" cơ đỡ tạng chậu hông. Cơ nâng hậu môn (mu-cụt, mu-trực tràng, chậu-cụt) cùng cơ ụ ngồi-cụt tạo hoành chậu; bó mu-trực tràng vòng quanh chỗ nối hậu môn–trực tràng như dây thòng lọng, giữ góc trực tràng để tự chủ đại tiện. Tổn thương khi sinh đẻ làm yếu đáy chậu gây sa tạng và tiểu không tự chủ. Bộ dữ liệu chỉ có cơ thể nam, không có dây chằng chậu hông và thần kinh thẹn; xương mờ sẵn.
8 nhóm cấu trúc ↗Chậu hông và đáy chậu — học theo lớp
Mở ra là khung chậu xương. Bật lớp Cơ nâng hậu môn để thấy ba bó mu–cụt, mu–trực tràng và chậu–cụt tạo nên phễu đáy chậu. Bật lớp Cơ khác để thấy cơ ụ ngồi–cụt, cơ thắt hậu môn ngoài và cơ bịt trong. Bật lớp Tạng để thấy các cơ quan tựa trên đáy chậu.
8 nhóm cấu trúc ↗Chóp xoay vai
Khớp vai có chỏm to trên một ổ chảo nông như quả bóng trên đĩa, nên rất linh động và cũng dễ trật. Bốn cơ chóp xoay ôm quanh chỏm, giữ nó áp vào ổ chảo trong mọi tư thế. Đó là cơ trên gai, dưới gai, tròn bé và dưới vai. Mỗi cơ tô một màu riêng để thấy chỗ bám trên các củ xương cánh tay. Cơ delta và xương làm mờ sẵn. Bộ dữ liệu không có bao khớp và túi hoạt dịch.
7 nhóm cấu trúc ↗Cổ chân và bàn chân — học theo lớp
Mở ra là 26 xương bàn chân cùng đầu dưới xương chày, xương mác. Hậu túc, trung túc và tiền túc mỗi vùng một màu, dễ thấy các vòm bàn chân. Bật lớp Gân cẳng chân để thấy các gân từ cẳng chân vòng qua mắt cá xuống bàn chân. Bật lớp Cơ gan chân để thấy các cơ nội tại. Bật lớp Mạch máu để thấy động mạch mu chân và động mạch gan chân. Bộ dữ liệu không có dây chằng cổ chân và cân gan chân.
12 nhóm cấu trúc ↗Cột sống
Cột sống gồm 7 đốt cổ, 12 đốt ngực, 5 đốt thắt lưng, xương cùng (5 đốt dính) và xương cụt, xếp thành bốn đường cong sinh lý: cổ và thắt lưng ưỡn ra trước, ngực và cùng gù ra sau. Đốt sống to dần từ trên xuống vì phải chịu sức nặng tăng dần. Giữa các thân đốt là đĩa gian đốt sống giảm chấn. Mỗi đoạn tô một màu; bộ dữ liệu này không có xương cụt.
7 nhóm cấu trúc ↗Cột sống cổ
Bảy đốt cổ là đoạn cột sống di động nhất và mảnh nhất, mang cả hộp sọ nặng khoảng 5kg. C1–C2 là đốt đặc biệt cho động tác gật và xoay đầu; C3–C7 là đốt điển hình với lỗ mỏm ngang cho động mạch đốt sống đi lên não. Thoái hoá hay gặp nhất ở C5–C6 — đoạn chịu uốn nhiều nhất. Bộ dữ liệu không có dây chằng cột sống; xương chẩm để mờ làm mốc.
7 nhóm cấu trúc ↗Cột sống cổ — học theo lớp
Mở ra là bảy đốt sống cổ: đốt đội (C1) không có thân, đốt trục (C2) có mỏm răng, C3–C6 điển hình, C7 có gai dài nhất. Bật lớp Đĩa đệm để thấy các đĩa từ C2 trở xuống; giữa C1 và C2 không có đĩa. Bật lớp Mạch máu để thấy động mạch đốt sống chui qua lỗ mỏm ngang.
7 nhóm cấu trúc ↗Cột sống ngực
Mười hai đốt sống ngực có đặc điểm riêng là có diện khớp với xương sườn: ở thân đốt (khớp chỏm sườn) và ở mỏm ngang (khớp sườn–mỏm ngang). Đoạn ngực cong lồi ra sau (gù sinh lý). Nhờ gắn với lồng ngực, đoạn này ít cử động nhất cột sống nhưng vững nhất. Chỗ nối ngực–thắt lưng (T11–L2) chuyển từ đoạn cứng sang đoạn động nên hay gãy nhất trong chấn thương. Scene chia ba đoạn trên, giữa, dưới mỗi đoạn một màu. Đĩa gian đốt màu xanh; xương sườn và động mạch chủ ngực mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Cột sống thắt lưng
Năm đốt thắt lưng to nhất cột sống, gánh gần trọn trọng lượng thân trên và là nơi đau lưng hay gặp nhất. Mặt khớp quay theo mặt phẳng đứng dọc nên cho gập–duỗi nhiều nhưng xoay rất ít. Đĩa L4–L5 và L5–S1 chịu tải lớn nhất — 95% thoát vị đĩa đệm thắt lưng xảy ra ở hai tầng này. Bộ dữ liệu không có đuôi ngựa và dây chằng cột sống.
5 nhóm cấu trúc ↗Cột sống thắt lưng — học theo lớp
Mở ra là năm đốt thắt lưng và xương cùng. Đây là các đốt to nhất vì chịu sức nặng lớn nhất. Bật lớp Đĩa đệm để thấy đĩa L4–L5 và L5–S1, hai đĩa thoát vị nhiều nhất. Bật lớp Cơ để thấy cơ dựng sống và cơ thắt lưng hai bên cột sống.
5 nhóm cấu trúc ↗Cơ Cánh tay
Vách gian cơ chia cánh tay thành hai khoang. Khoang TRƯỚC (nhị đầu, cánh tay, quạ-cánh tay) gấp khuỷu và vai, do thần kinh cơ bì chi phối. Khoang SAU (tam đầu, khuỷu) duỗi khuỷu, do thần kinh quay chi phối. Cơ cánh tay-quay nằm ở ranh giới, gấp khuỷu ở tư thế nửa sấp. Khoang trước tông đỏ, khoang sau tông xanh; xương cánh tay mờ sẵn làm mốc.
7 nhóm cấu trúc ↗Cơ Đùi và Mông
Đùi có ba khoang, mỗi khoang một dây thần kinh: TRƯỚC (tứ đầu, may — duỗi gối, thần kinh đùi), TRONG (nhóm khép — thần kinh bịt), SAU (nhóm ụ ngồi-cẳng chân — gấp gối, duỗi hông, thần kinh ngồi). Vùng mông gồm cơ mông lớn duỗi hông và cơ mông nhỡ, bé giữ thăng bằng khung chậu khi đi. Mỗi nhóm một tông màu; xương mờ sẵn.
8 nhóm cấu trúc ↗Cơ hầu và thanh quản
Hầu là ống cơ dài khoảng 12cm, từ nền sọ tới ngang C6, sau mũi, miệng và thanh quản. Thành hầu có hai lớp cơ. Lớp vòng gồm ba cơ khít hầu trên, giữa, dưới, lồng vào nhau như ba cái cốc, bám vào đường đan giữa phía sau. Lớp dọc gồm cơ trâm–hầu, khẩu cái–hầu, vòi–hầu, nâng hầu lên khi nuốt. Thanh quản nằm trước hầu dưới, là khung sụn bảo vệ đường thở và phát âm. Mỗi lớp một tông màu; sụn thanh quản xanh nhạt; cột sống cổ mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Cơ hoành và cơ hô hấp
Hít vào bình thường gần như chỉ nhờ cơ hoành: vòm hoành co, hạ xuống khoảng 1,5cm, kéo dài lồng ngực theo chiều đứng. Cơ liên sườn ngoài nâng sườn làm rộng ngực; thở ra bình thường là thụ động, thở ra gắng sức mới dùng cơ liên sườn trong và cơ bụng. Ba lỗ lớn của cơ hoành: tĩnh mạch chủ (T8), thực quản (T10), động mạch chủ (T12) — mẹo "I 8 10 Eggs At 12". Xương mờ sẵn; bộ dữ liệu không có mạc cơ hoành và cơ vuông thắt lưng.
8 nhóm cấu trúc ↗Cơ hoành và cơ hô hấp — học theo lớp
Mở ra là cơ hoành, vòm cơ ngăn ngực với bụng. Bật lớp Cơ hô hấp khác để thấy cơ gian sườn, các cơ hô hấp phụ và cơ thắt lưng. Bật lớp Cấu trúc xuyên hoành để thấy động mạch chủ, tĩnh mạch chủ dưới và tĩnh mạch thực quản chui qua ba lỗ ở các mức T8, T10 và T12.
8 nhóm cấu trúc ↗Cơ lưng sâu: dựng sống và ngang gai
Cơ lưng thật (cơ lưng sâu) nằm trong rãnh hai bên gai đốt sống, do nhánh sau dây sống chi phối. Cơ dựng sống ở nông, gồm ba cột từ ngoài vào trong: chậu–sườn, cơ dài và cơ gai. Nó duỗi và giữ thẳng cột sống, là cơ chống trọng lực chính khi đứng. Sâu hơn là nhóm ngang gai (bán gai, xoay) chạy chéo từ mỏm ngang lên gai, xoay và giữ vững từng đốt. Sâu nhất là cơ gian gai và gian ngang nối từng đốt kề. Mỗi cột một tông màu; cột sống và xương sườn mờ sẵn. Bộ dữ liệu không có cơ nhiều chân.
7 nhóm cấu trúc ↗Cơ quan lympho: tuyến ức và lách
Cơ quan lympho chia hai loại. Cơ quan trung ương (tuỷ xương, tuyến ức) là nơi lympho bào sinh ra và được huấn luyện. Cơ quan ngoại vi (lách, hạch, amidan) là nơi chúng gặp kháng nguyên. Tuyến ức ở trung thất trên huấn luyện lympho T nhận biết “ta” và “lạ”. Nó lớn nhất ở tuổi dậy thì rồi thoái hoá thành mỡ. Lách ở hạ sườn trái, lọc máu và loại hồng cầu già. Người đã cắt lách dễ bị nhiễm khuẩn có vỏ bọc nặng. Bộ dữ liệu không có hạch và mạch bạch huyết, nên scene chỉ dựng hai cơ quan này cùng mạch nuôi.
5 nhóm cấu trúc ↗Cơ thắt lưng–chậu
Cơ thắt lưng–chậu là cầu nối duy nhất bằng cơ giữa cột sống và chi dưới. Cơ thắt lưng lớn đi từ thân và mỏm ngang T12–L5, chạy dọc bờ chậu hông. Cơ chậu phủ hố chậu. Hai cơ chung gân chui dưới dây chằng bẹn, bám mấu chuyển bé xương đùi. Đây là cơ gấp hông mạnh nhất. Ổ áp xe cạnh cột sống có thể lan theo bao cơ thắt lưng xuống tận bẹn. Động mạch và tĩnh mạch chậu ngoài chạy dọc bờ trong cơ thắt lưng. Bộ dữ liệu không có cơ thắt lưng bé và cơ vuông thắt lưng.
5 nhóm cấu trúc ↗Cơ trước cột sống cổ và cơ bậc thang
Sát mặt trước cột sống cổ là nhóm cơ trước cột sống: cơ dài cổ, dài đầu, thẳng đầu trước và thẳng đầu ngoài. Chúng gấp cổ và đầu, và giữ đường cong cổ. Bị giãn đột ngột khi va chạm xe từ phía sau, chúng gây chấn thương kiểu “roi quất”. Ở hai bên là ba cơ bậc thang, đi từ mỏm ngang đốt cổ xuống xương sườn I và II. Chúng nâng sườn khi hít vào gắng sức. Giữa cơ bậc thang trước và giữa có khe cho động mạch dưới đòn và đám rối cánh tay đi qua. Khe hẹp gây hội chứng lối ra lồng ngực. Mỗi nhóm một tông màu; cột sống mờ sẵn.
5 nhóm cấu trúc ↗Cơ vùng ngực và mạch nuôi
Vùng ngực có bốn cơ nối chi trên với thành ngực. Cơ ngực lớn hình quạt, gồm phần đòn, phần ức–sườn và phần bụng. Cơ ngực bé nằm dưới nó, là mốc chia động mạch nách. Cơ dưới đòn nhỏ, nằm dưới xương đòn. Cơ răng trước ôm thành ngực bên. Tuyến vú (không có trong bộ dữ liệu) nằm trên mạc cơ ngực lớn; ung thư xâm lấn cơ này làm khối u dính, không di động được. Mạch nuôi chính là nhánh ngực của động mạch ngực–cùng vai và động mạch ngực ngoài. Mỗi cơ một màu; lồng ngực mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Cung động mạch gan tay và mạch bàn tay
Bàn tay nhận máu từ hai động mạch quay và trụ, nối nhau thành hai cung gan tay. Cung nông chủ yếu từ động mạch trụ, nằm ngang mức mép ngón cái dạng tối đa. Cung sâu chủ yếu từ động mạch quay, cao hơn khoảng 1cm. Từ hai cung tách ra các động mạch gan ngón chung và riêng. Nhờ hai nguồn nối nhau, tắc một động mạch vẫn còn nguồn kia nuôi tay; nghiệm pháp Allen kiểm tra điều này trước khi lấy động mạch quay. Mỗi cung một sắc đỏ, tĩnh mạch xanh, xương mờ.
7 nhóm cấu trúc ↗Dạ dày — học theo lớp
Mở ra là thực quản bụng, dạ dày và tá tràng. Bật lớp Mạch máu để thấy hai cung động mạch dọc bờ cong nhỏ và bờ cong lớn, cùng tĩnh mạch vị đổ về hệ cửa. Làm mờ dạ dày để thấy cung mạch ôm sát thành.
6 nhóm cấu trúc ↗Dạ dày và tá tràng
Dạ dày được nuôi bởi hai vòng động mạch, cả hai từ thân tạng: vòng bờ cong NHỎ (vị trái + vị phải) và vòng bờ cong LỚN (vị mạc nối phải + trái). Tĩnh mạch đi kèm đổ về hệ cửa. Tá tràng ôm đầu tuỵ, nhận mật và dịch tuỵ. Hiểu hai vòng mạch này là hiểu vì sao chảy máu do loét có thể rất nặng. Tạng để màu gốc, động mạch tông đỏ, tĩnh mạch tím; bộ dữ liệu không có mạc nối.
6 nhóm cấu trúc ↗Dải chậu chày và vùng đùi ngoài
Dải chậu chày là phần dày lên của cân đùi ở mặt ngoài, căng từ mào chậu tới lồi củ Gerdy ở xương chày. Hai cơ "căng" nó từ trên: cơ căng mạc đùi phía trước và cơ mông lớn phía sau. Dải này giữ vững gối và hông khi đứng một chân; cọ xát lên lồi cầu ngoài xương đùi gây hội chứng dải chậu chày ở người chạy bộ. Bộ dữ liệu không có cân đùi và túi hoạt dịch; xương mờ sẵn.
9 nhóm cấu trúc ↗Đa giác Willis
Não nhận máu từ hai hệ: hệ cảnh (hai động mạch cảnh trong, phía trước) và hệ đốt sống–nền (hai động mạch đốt sống hợp thành động mạch nền, phía sau). Ở đáy não hai hệ nối nhau thành một vòng khép kín — đa giác Willis — nhờ động mạch thông trước và hai động mạch thông sau. Khi một nguồn hẹp dần, vòng này chuyển máu từ nguồn khác sang. Mỗi đoạn tô một màu; hệ cảnh tông đỏ, hệ đốt sống–nền tông cam.
9 nhóm cấu trúc ↗Đại não: thuỳ, hồi và não thất
Mỗi bán cầu đại não chia thành các thuỳ trán, đỉnh, thái dương, chẩm và thuỳ đảo giấu bên trong; rãnh trung tâm ngăn hồi vận động (đỏ) với hồi cảm giác (xanh). Bên dưới vỏ là chất trắng, nhân nền, đồi thị và hệ não thất chứa dịch não tuỷ. Màu ở đây theo thuỳ để dễ học — não thật gần như cùng một màu. Dùng Làm mờ hoặc mặt cắt để nhìn các cấu trúc sâu.
16 nhóm cấu trúc ↗Đại tràng, mạc treo và mạch đại tràng
Đại tràng đi thành khung quanh ruột non: manh tràng và ruột thừa, đại tràng lên, ngang, xuống, xích-ma, rồi trực tràng. Đại tràng ngang và xích-ma có mạc treo nên di động. Đại tràng lên và xuống dính vào thành bụng sau. Máu nuôi đến từ hai nguồn. Động mạch mạc treo tràng trên (ruột giữa) cho hồi–đại tràng, đại tràng phải, đại tràng giữa. Động mạch mạc treo tràng dưới (ruột sau) cho đại tràng trái, xích-ma, trực tràng trên. Các nhánh nối nhau dọc bờ mạc treo thành động mạch bờ. Điểm nối yếu ở góc lách dễ thiếu máu khi tụt huyết áp. Ruột mờ sẵn; mạch đỏ–xanh.
6 nhóm cấu trúc ↗Đai vai và Chi trên
Chi trên (bên trái) treo vào thân chỉ qua MỘT khớp xương: khớp ức-đòn. Phần còn lại của đai vai — xương vai — được giữ bằng cơ, nên vai có biên độ cử động lớn nhất cơ thể nhưng cũng dễ trật nhất. Từ vai xuống: xương cánh tay, hai xương cẳng tay (quay ở ngoài, trụ ở trong), 8 xương cổ tay, 5 xương đốt bàn và 14 đốt ngón.
7 nhóm cấu trúc ↗Đai vai và cơ vận động xương vai
Đai vai gồm xương đòn và xương vai. Nó chỉ nối với thân mình qua một khớp nhỏ là khớp ức–đòn, còn lại được treo bằng cơ. Nhờ vậy xương vai trượt tự do trên lồng ngực và cánh tay giơ được quá đầu. Scene chia các cơ theo hướng kéo xương vai: nâng (thang trên, nâng vai), kéo vào trong (thang giữa, trám), kéo ra trước (răng trước, ngực bé) và cơ delta phủ ngoài. Bộ dữ liệu không có cơ lưng rộng và dây chằng quạ–đòn.
6 nhóm cấu trúc ↗Động mạch cảnh và dưới đòn vùng cổ
Bên phải, thân cánh tay–đầu tách từ cung động mạch chủ rồi chia thành động mạch cảnh chung và dưới đòn phải. Bên trái, hai động mạch này tách thẳng từ cung. Động mạch cảnh chung lên cổ trong bao cảnh, chia đôi ngang C4. Cảnh trong không cho nhánh nào ở cổ, đi thẳng vào sọ. Động mạch dưới đòn cho động mạch đốt sống, thân giáp–cổ, thân sườn–cổ và động mạch ngực trong. Hẹp gốc động mạch dưới đòn có thể làm máu chảy ngược động mạch đốt sống, gây chóng mặt khi dùng tay (hội chứng trộm máu dưới đòn). Bộ dữ liệu không có động mạch cảnh ngoài.
7 nhóm cấu trúc ↗Động mạch khoeo và vòng nối quanh gối
Động mạch đùi chui qua lỗ gân cơ khép ra sau gối thành động mạch khoeo. Đây là mạch nằm sâu nhất trong hố khoeo, sát xương đùi. Nó cho năm động mạch gối ôm quanh khớp, nối với động mạch gối xuống (từ động mạch đùi), nhánh xuống của động mạch mũ đùi ngoài và nhánh quặt ngược chày trước. Vòng nối này không đủ nuôi cẳng chân khi động mạch khoeo tắc đột ngột. Vì thế trật khớp gối có tổn thương động mạch là cấp cứu mạch máu. Mỗi nguồn một sắc đỏ, tĩnh mạch xanh, xương mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Động mạch nách và vòng nối quanh vai
Động mạch nách đi từ bờ ngoài xương sườn I tới bờ dưới cơ tròn lớn. Cơ ngực bé chia nó làm ba đoạn, mỗi đoạn cho nhánh riêng. Các nhánh này nối với nhánh của động mạch dưới đòn quanh xương vai, gọi là vòng nối quanh vai. Vì thế thắt động mạch nách phía trên nhánh dưới vai thì cánh tay vẫn được nuôi. Mỗi hệ nhánh một sắc đỏ riêng; tĩnh mạch đi kèm màu xanh; xương và cơ mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Động mạch não giữa và nhánh vỏ
Động mạch não giữa là nhánh tận lớn nhất của động mạch cảnh trong. Nó chạy ngang ra ngoài trong rãnh bên (đoạn bướm, M1), cho các động mạch trung tâm trước ngoài chui vào nhân nền. Tới thuỳ đảo, nó chia các nhánh (đoạn đảo, M2), rồi toả ra phủ gần hết mặt ngoài bán cầu. Vùng nó nuôi gồm vỏ vận động và cảm giác của mặt và tay, cùng vùng ngôn ngữ Broca và Wernicke ở bán cầu ưu thế. Vì thế đột quỵ não giữa gây liệt mặt–tay đối bên và mất ngôn ngữ. Đây là động mạch hay bị tắc nhất trong đột quỵ. Nhánh trán, đỉnh, thái dương mỗi nhóm một sắc đỏ; não mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Động mạch não sau và nhánh vỏ
Hai động mạch não sau là hai nhánh tận của động mạch thân nền, tách ở bờ trên cầu não. Đoạn trước thông (P1) nối với động mạch thông sau để khép vòng Willis. Sau đó động mạch vòng quanh cuống đại não, chia thành động mạch chẩm ngoài (nuôi mặt dưới thuỳ thái dương) và động mạch chẩm trong (nuôi thuỳ chẩm). Nhánh cựa của động mạch chẩm trong nuôi vỏ thị giác. Tắc động mạch não sau gây mất nửa thị trường đối bên, thường còn giữ thị lực trung tâm vì cực chẩm có thêm máu từ động mạch não giữa. Mỗi nhánh một sắc đỏ; thân não và thuỳ chẩm mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Động mạch não trước và nhánh vỏ
Động mạch não trước là nhánh tận nhỏ hơn của động mạch cảnh trong. Nó chạy ra trước trên dây thị giác, nối với bên đối diện qua động mạch thông trước, rồi vòng quanh gối thể chai. Tại đây nó chia hai nhánh chính: động mạch quanh thể chai, bám sát thể chai, và động mạch viền–thể chai, chạy trong rãnh đai. Hai nhánh này nuôi mặt trong thuỳ trán và thuỳ đỉnh, gồm cả tiểu thuỳ cạnh trung tâm, vùng vận động và cảm giác của chân. Tắc động mạch não trước vì thế gây yếu chân đối bên nhiều hơn tay. Mỗi nhánh một sắc đỏ; não mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Động mạch và tĩnh mạch phổi phân thùy
Mỗi phổi chia thành các phân thùy phế quản–phổi, khoảng 10 bên phải và 8–10 bên trái. Mỗi phân thùy có phế quản và động mạch phân thùy riêng đi ở giữa, nên có thể cắt bỏ riêng một phân thùy. Tĩnh mạch lại chạy giữa các phân thùy, làm mốc ranh giới khi mổ. Trong vòng tiểu tuần hoàn, động mạch phổi mang máu nghèo oxy nên tô xanh, tĩnh mạch phổi mang máu giàu oxy nên tô đỏ. Scene chia động mạch theo thuỳ; cây phế quản mờ sẵn làm nền.
6 nhóm cấu trúc ↗Động mạch vành
Tim tự nuôi mình bằng hai động mạch vành tách từ gốc động mạch chủ. Vành TRÁI chia ngay thành liên thất trước (LAD — nuôi thành trước và 2/3 trước vách liên thất) và mũ (LCx — thành bên). Vành PHẢI chạy trong rãnh vành phải, cho nhánh bờ và thường cả liên thất sau (nuôi thành dưới), cùng nút xoang và nút nhĩ thất. Máu tĩnh mạch gom về xoang vành rồi đổ vào nhĩ phải. Mỗi nhánh chính một màu; thành tim để mờ làm nền.
8 nhóm cấu trúc ↗Đùi và mông — học theo lớp
Mở ra là ba khoang cơ đùi quanh xương đùi; tắt bật từng khoang để học. Khoang trước là tứ đầu và cơ may, duỗi gối, do dây đùi chi phối. Khoang trong là nhóm khép, do dây bịt chi phối. Khoang sau là nhóm ụ ngồi–cẳng chân, gấp gối, do dây ngồi chi phối. Lớp Mông gồm ba cơ mông và nhóm xoay ngoài.
8 nhóm cấu trúc ↗Đường dẫn truyền thị giác
Võng mạc → dây thị giác → giao thoa thị giác → dải thị giác → thể gối ngoài → tia thị → vỏ thị giác thuỳ chẩm. Tại giao thoa, sợi từ nửa võng mạc PHÍA MŨI bắt chéo sang bên kia, sợi phía thái dương đi thẳng — nên mỗi bán cầu nhìn nửa thị trường bên đối diện. Vị trí tổn thương quyết định kiểu mất thị trường, và đó là cách định khu tổn thương. Mỗi chặng một màu; thuỳ chẩm để mờ.
7 nhóm cấu trúc ↗Gan — học theo lớp
Mở ra là tám phân thùy gan theo Couinaud, mỗi phân thùy một màu. Mỗi phân thùy có cuống mạch–mật riêng nên có thể cắt riêng từng phân thùy. Bật lớp Đường mật để thấy túi mật và cây đường mật. Bật lớp Mạch máu để thấy tĩnh mạch cửa, động mạch gan (hai nguồn máu vào) và tĩnh mạch gan (đường ra). Nên làm mờ các phân thùy để nhìn cây mạch bên trong.
13 nhóm cấu trúc ↗Gan và đường mật
Tế bào gan tiết mật vào các vi quản mật, gom dần thành ống mật phân thuỳ, ống gan phải và trái, hợp thành ống gan chung ở rốn gan. Ống túi mật nhập vào tạo ống mật chủ đổ vào tá tràng. Giữa bữa ăn cơ vòng Oddi đóng nên mật dồn ngược lên túi mật để cô đặc. Gan để mờ sẵn; đường mật xanh lá, túi mật xanh đậm, mạch cửa tím, động mạch đỏ.
7 nhóm cấu trúc ↗Gân gót và ống cổ chân
Sau mắt cá trong là ống cổ chân, được mạc giữ gân gấp phủ lên. Các thành phần xếp từ trước ra sau: gân chày sau, gân gấp dài các ngón, động mạch và tĩnh mạch chày sau, dây chày, gân gấp dài ngón cái. Sinh viên thường nhớ thứ tự này bằng câu “Tom, Dick And Very Nervous Harry”. Bộ dữ liệu không có dây chày. Phía sau cùng là gân gót. Mỗi gân một màu, mạch máu đỏ–xanh, xương mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Giải phẫu cánh tay
Cánh tay là đoạn chi trên từ vai tới khuỷu, quanh một xương duy nhất là xương cánh tay. Vách gian cơ chia nó thành hai khu. Khu trước là các cơ gấp: nhị đầu, cơ cánh tay và quạ–cánh tay. Khu sau là cơ duỗi tam đầu. Động mạch cánh tay đi dọc rãnh nhị đầu trong; động mạch cánh tay sâu vòng ra sau theo rãnh thần kinh quay. Mỗi khu cơ một tông màu, động mạch đỏ, tĩnh mạch xanh. Bộ dữ liệu không có thần kinh ngoại biên và vách gian cơ.
6 nhóm cấu trúc ↗Giải phẫu Cẳng tay – Bàn tay
Cẳng tay chia hai khoang bởi xương quay, xương trụ và màng gian cốt. Khoang TRƯỚC (đỏ) gấp cổ tay, gấp ngón và sấp tay — hầu hết bám mỏm trên lồi cầu TRONG, do thần kinh giữa và trụ chi phối. Khoang SAU (xanh) duỗi cổ tay, duỗi ngón và ngửa tay — bám mỏm trên lồi cầu NGOÀI, do thần kinh quay chi phối. Gân của chúng tận hết ở bàn tay, nơi các cơ nội tại (cam, tím, lục) lo động tác tinh. Bộ dữ liệu không có dây thần kinh và cân gan tay; xương mờ sẵn.
10 nhóm cấu trúc ↗Giải phẫu Cổ
Cơ ức–đòn–chũm chéo qua cổ chia hai tam giác lớn: tam giác cổ TRƯỚC (chứa thanh quản, bó mạch cảnh, cơ trên và dưới móng) và tam giác cổ SAU (chứa cơ bậc thang, rễ đám rối cánh tay). Xương móng là mốc chia cơ trên móng (nâng thanh quản khi nuốt) và cơ dưới móng (hạ thanh quản). Bộ dữ liệu không có tuyến giáp, động mạch cảnh ngoài, dây X, XI và hạch cổ; cột sống cổ mờ sẵn.
10 nhóm cấu trúc ↗Giải phẫu đầu: tổng quan theo lớp
Đầu gồm hai phần: sọ não bọc và bảo vệ não, sọ mặt làm khung cho mắt, mũi, miệng. Scene đi từ ngoài vào trong. Lớp ngoài là xương sọ não (trán, đỉnh, chẩm, thái dương, bướm, sàng) và xương sọ mặt (hàm trên, gò má, mũi, hàm dưới). Tiếp theo là não, gồm đại não, tiểu não và thân não, cùng các mạch não. Sau đó là mắt, răng, lưỡi và hầu. Có thể làm mờ lớp xương để nhìn vào trong. Bộ dữ liệu không có cơ mặt, cơ nhai, tuyến mang tai và tai; các phần này có ở bài chuyên đề khác nếu atlas đủ dữ liệu.
7 nhóm cấu trúc ↗Giải phẫu Gan (phân thuỳ Couinaud)
Gan chia thành 8 phân thuỳ chức năng theo Couinaud, mỗi phân thuỳ có cuống cửa riêng (nhánh tĩnh mạch cửa, động mạch gan, ống mật đi cùng nhau ở tâm) còn tĩnh mạch gan chạy ở ranh giới. Nhờ vậy phẫu thuật viên cắt bỏ được từng phân thuỳ mà không làm hỏng phần còn lại. Tám sắc nâu chỉ để thấy ranh giới — ngoài đời nhu mô cùng một màu. Bấm một phân thuỳ rồi chọn Làm mờ, hoặc bật mặt cắt, để nhìn cây mạch và đường mật bên trong.
13 nhóm cấu trúc ↗Giải phẫu Mắt
Nhãn cầu có ba lớp vỏ: ngoài là củng mạc và giác mạc (xơ, bảo vệ), giữa là màng bồ đào gồm màng mạch, thể mi, mống mắt (mạch máu, điều tiết), trong là võng mạc (thần kinh). Bên trong chứa thuỷ dịch, thể thuỷ tinh và thể pha lê. Ánh sáng khúc xạ mạnh nhất ở giác mạc, được thể thuỷ tinh chỉnh tiêu cự rồi hội tụ lên võng mạc. Mỗi lớp một màu; bật mặt cắt để thấy các lớp lồng nhau.
8 nhóm cấu trúc ↗Giải phẫu Sọ
Sọ gồm hộp sọ não (8 xương: trán, 2 đỉnh, chẩm, 2 thái dương, bướm, sàng) bao bọc não, và khối xương mặt (14 xương) nâng đỡ mặt, hốc mắt, hốc mũi, cung răng. Các xương gắn chặt bằng khớp sợi (khớp vành, khớp dọc, khớp lam-đa); chỉ xương hàm dưới cử động được. Mỗi xương tô một màu để thấy đường khớp — ngoài đời cùng màu ngà. Bật Tách rời để tách từng xương khỏi nhau.
13 nhóm cấu trúc ↗Giải phẫu Thanh quản
Thanh quản là khung sụn nối hầu với khí quản, vừa là van bảo vệ đường thở khi nuốt vừa là cơ quan phát âm. Hai dây thanh căng giữa sụn giáp (phía trước) và hai sụn phễu (phía sau); các cơ nội thanh quản xoay, trượt sụn phễu để mở, khép và căng dây thanh. Sụn tô tông vàng-xanh, cơ tô theo chức năng: đỏ mở, cam khép, tím căng.
9 nhóm cấu trúc ↗Giải phẫu thân mình: tổng quan theo lớp
Thân mình gồm ngực và bụng, ngăn nhau bởi cơ hoành. Scene đi từ ngoài vào trong: khung xương (lồng ngực, cột sống), lớp cơ thành (ngực lớn, răng trước, chéo bụng ngoài, gian sườn, hoành), rồi đến tạng. Trong ngực có tim, các mạch lớn và cây phế quản. Trong bụng có dạ dày, gan, lách, tuỵ, ruột và thận. Làm mờ từng lớp để bóc tách như trên bàn mổ. Bộ dữ liệu không có nhu mô phổi (chỉ có cây phế quản), màng phổi, phúc mạc, cơ thẳng bụng và cơ lưng rộng.
7 nhóm cấu trúc ↗Giải phẫu Tim
Tim là khối cơ rỗng bốn buồng nằm trong trung thất giữa. Nửa phải (tô xanh) nhận máu nghèo oxy rồi bơm lên phổi; nửa trái (tô đỏ) nhận máu giàu oxy rồi bơm đi khắp cơ thể. Màu ở đây theo MỨC OXY chứ không theo động mạch hay tĩnh mạch — nên động mạch phổi màu xanh còn tĩnh mạch phổi màu đỏ.
14 nhóm cấu trúc ↗Gian não, nhân nền và hệ viền
Bóc hết vỏ não sẽ lộ ra ba hệ nằm sâu quanh não thất. Gian não (đồi thị, vùng dưới đồi) là trạm chuyển tiếp cảm giác và trung tâm điều hoà nội môi. Nhân nền (nhân đuôi, bèo sẫm, cầu nhạt) điều chỉnh vận động. Hệ viền (hải mã, hạnh nhân, vòm, thể vú, hồi đai) gắn trí nhớ với cảm xúc. Mỗi hệ một tông màu; não thất bên để mờ làm mốc.
12 nhóm cấu trúc ↗Gối — học theo lớp
Mở ra chỉ có lớp xương: đầu dưới xương đùi, xương bánh chè, đầu trên xương chày và xương mác. Bật lớp Cơ để thấy cơ nào bắt qua gối và kéo theo hướng nào. Bật lớp Mạch máu để thấy động mạch khoeo và năm động mạch gối. Bấm vào từng cấu trúc để đọc ghi chú, hoặc dùng nút Cô lập để xem riêng. Bộ dữ liệu không có dây chằng chéo, dây chằng bên và sụn chêm.
12 nhóm cấu trúc ↗Hệ đốt sống–thân nền và động mạch tiểu não
Hai động mạch đốt sống đi qua lỗ lớn xương chẩm, chạy mặt trước hành não rồi hợp thành động mạch thân nền ở bờ dưới cầu não. Hệ này nuôi thân não, tiểu não và phần sau đại não. Mỗi tầng có một đôi động mạch tiểu não. Động mạch tiểu não sau dưới tách từ động mạch đốt sống, động mạch tiểu não trước dưới và động mạch tiểu não trên tách từ thân nền. Dọc thân nền còn có các nhánh cầu não. Tắc thân nền gây hội chứng khoá trong: tỉnh nhưng liệt tứ chi, chỉ còn cử động mắt dọc. Mỗi động mạch một sắc đỏ; thân não và tiểu não mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Hệ não thất và dịch não tuỷ
Não có bốn khoang chứa dịch thông nhau. Hai não thất bên nằm trong hai bán cầu, thông với não thất ba qua lỗ gian não thất (lỗ Monro). Não thất ba thông với não thất bốn qua cống não. Đám rối mạch mạc tiết khoảng 500ml dịch não tuỷ mỗi ngày. Dịch chảy theo đường này, thoát ra khoang dưới nhện rồi được hấp thu. Tắc ở bất kỳ chỗ hẹp nào gây não úng thuỷ. Scene tô hệ não thất màu xanh dịch; đồi thị, nhân đuôi và thể chai (thành não thất) mờ sẵn. Bộ dữ liệu không có màng não ngoài lều tiểu não.
8 nhóm cấu trúc ↗Hệ sinh sản nam
Tinh trùng tạo ở tinh hoàn, trưởng thành trong mào tinh, rồi đi theo ống dẫn tinh qua ống bẹn vào chậu hông, vòng qua niệu quản ra sau bàng quang, nhận dịch túi tinh và tiền liệt rồi đổ vào niệu đạo. Tinh hoàn nằm ngoài ổ bụng vì cần nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt khoảng 2–3°C. Mỗi cơ quan một màu; bàng quang và niệu đạo để làm mốc.
8 nhóm cấu trúc ↗Hệ thính giác — đường dẫn truyền âm thanh
Chuỗi dẫn truyền âm thanh từ màng nhĩ qua ba xương con tai giữa (búa, đe, bàn đạp) tới tai trong. Âm thanh làm màng nhĩ rung, chuỗi xương con khuếch đại áp lực khoảng 20 lần nhờ chênh lệch diện tích giữa màng nhĩ và cửa sổ bầu dục cộng với hiệu ứng đòn bẩy, đủ để truyền rung động từ không khí sang dịch trong ốc tai. Mô hình thể hiện tai trái, kèm dây thần kinh tiền đình-ốc tai (dây sọ VIII) và thừng nhĩ đi xuyên qua hòm nhĩ.
9 nhóm cấu trúc ↗Hệ tiết niệu
Hai thận lọc khoảng 180 lít máu mỗi ngày, tạo 1–2 lít nước tiểu, đổ qua hai niệu quản xuống bàng quang rồi ra ngoài qua niệu đạo. Thận nằm sau phúc mạc ngang T12–L3, thận phải thấp hơn thận trái vì gan đè lên. Niệu quản có ba chỗ hẹp sinh lý — nơi sỏi hay kẹt. Mỗi cơ quan một màu; tuyến thượng thận úp trên cực trên thận nhưng thuộc hệ nội tiết.
8 nhóm cấu trúc ↗Hệ tĩnh mạch chậu
Máu từ chi dưới và chậu hông về tim qua hệ tĩnh mạch chậu. Tĩnh mạch chậu ngoài nối tiếp tĩnh mạch đùi. Tĩnh mạch chậu trong nhận máu từ thành chậu (mông, bịt, cùng) và tạng chậu (thẹn trong, trực tràng). Hai tĩnh mạch hợp thành tĩnh mạch chậu chung trước khớp cùng–chậu. Hai tĩnh mạch chậu chung hợp thành tĩnh mạch chủ dưới ngang L5. Tĩnh mạch chậu chung trái bị động mạch chậu chung phải đè lên. Đó là lý do huyết khối tĩnh mạch sâu gặp ở chân trái nhiều hơn (hội chứng May–Thurner). Mỗi nhóm nhánh một sắc xanh; động mạch và xương mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Hệ tĩnh mạch chi dưới
Chân có hai hệ tĩnh mạch. Hệ NÔNG (xanh nhạt) nằm dưới da: tĩnh mạch hiển lớn dọc mặt trong và hiển bé ở bắp chân. Hệ SÂU (xanh đậm) đi kèm động mạch cùng tên, mang khoảng 90% máu về. Tĩnh mạch xuyên nối hai hệ và có van chỉ cho máu đi từ nông vào sâu; cơ bắp chân co bóp đẩy máu lên tim. Van hỏng thì máu dồn ngược ra hệ nông — giãn tĩnh mạch, loét quanh mắt cá trong.
7 nhóm cấu trúc ↗Hệ tĩnh mạch chủ và tĩnh mạch cửa
Máu tĩnh mạch về tim theo hai đường. Hệ chủ (xanh): tĩnh mạch chủ trên gom máu đầu, cổ, tay; tĩnh mạch chủ dưới gom máu chân, chậu, thận. Hệ cửa (tím): máu từ dạ dày, ruột, lách, tuỵ KHÔNG về thẳng tim mà qua tĩnh mạch cửa vào gan xử lý trước. Hai hệ nối nhau ở vài vòng nối cửa–chủ; khi gan xơ, máu dồn qua đó gây giãn tĩnh mạch thực quản. Hệ tĩnh mạch đơn nối chủ trên với chủ dưới.
8 nhóm cấu trúc ↗Hệ tĩnh mạch đơn và mạch gian sườn
Thành ngực được nuôi theo từng khoang gian sườn. Động mạch gian sườn sau từ động mạch chủ ngực, động mạch gian sườn trước từ động mạch ngực trong; hai nguồn nối nhau trong mỗi khoang. Máu tĩnh mạch về hệ tĩnh mạch đơn. Bên phải, tĩnh mạch đơn chạy dọc thân đốt, vòng qua cuống phổi phải rồi đổ vào tĩnh mạch chủ trên. Bên trái có tĩnh mạch bán đơn và bán đơn phụ, băng qua đường giữa đổ vào tĩnh mạch đơn. Khi tĩnh mạch chủ dưới bị tắc, hệ đơn là đường vòng đưa máu từ nửa dưới cơ thể về tim. Động mạch đỏ, tĩnh mạch xanh; lồng ngực mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Hố khoeo
Hố khoeo là hõm hình trám sau gối. Bờ trên trong là cơ bán gân và bán màng, bờ trên ngoài là nhị đầu đùi. Hai bờ dưới là hai đầu cơ bụng chân (và cơ gan chân ở ngoài). Nền hố là mặt sau xương đùi và cơ khoeo. Từ nông vào sâu có dây chày, tĩnh mạch khoeo, rồi động mạch khoeo nằm sâu nhất; bộ dữ liệu không có dây thần kinh. Bắt mạch khoeo phải gấp gối nhẹ cho cân chùng. Các cơ bờ mỗi bên một tông, mạch máu đỏ–xanh, xương mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Hố khuỷu
Hố khuỷu là hõm tam giác ở mặt trước khuỷu. Bờ ngoài là cơ cánh tay–quay, bờ trong là cơ sấp tròn, nền là cơ cánh tay và cơ ngửa. Trong hố, động mạch cánh tay chia đôi thành động mạch quay và trụ, ngay trong gân nhị đầu. Dây giữa nằm trong nữa nhưng bộ dữ liệu không có. Phía nông là mạng tĩnh mạch hình chữ M, nơi lấy máu và truyền dịch. Xương làm mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Hốc mắt — học theo lớp
Mở ra là nhãn cầu cùng các cơ vận nhãn: bốn cơ thẳng mọc từ vòng gân chung, hai cơ chéo và cơ nâng mi. Bật lớp Thần kinh để thấy dây thị giác, dây III, IV và các nhánh V1. Bật lớp Bộ lệ để thấy đường nước mắt. Đây là hốc mắt trái.
10 nhóm cấu trúc ↗Hồi và thùy vỏ đại não
Vỏ đại não gấp nếp thành hồi và rãnh, nhờ vậy khoảng hai phần ba diện tích nằm khuất trong rãnh. Rãnh trung tâm chia thuỳ trán với thuỳ đỉnh. Rãnh bên tách thuỳ thái dương, và thuỳ đảo nằm sâu trong rãnh này. Thuỳ chẩm nằm sau. Scene dựng bán cầu trái, là bán cầu ưu thế ngôn ngữ ở đa số người, và tô mỗi thuỳ một tông màu. Nhờ vậy dễ định vị vùng vận động, cảm giác, ngôn ngữ, thị giác. Thể chai và thân não mờ sẵn.
8 nhóm cấu trúc ↗Hông — học theo lớp
Mở ra là lớp xương: xương chậu với ổ cối sâu ôm chỏm xương đùi, cùng xương cùng. Bật lớp Cơ sâu để thấy cơ thắt lưng–chậu (gấp) và nhóm xoay ngoài ngắn. Bật lớp Cơ nông để thấy ba cơ mông và nhóm khép. Bật lớp Mạch máu để thấy động mạch đùi, nhánh mũ đùi và tĩnh mạch mông. Bộ dữ liệu không có bao khớp và dây ngồi.
9 nhóm cấu trúc ↗Khí quản và cây phế quản phân thùy
Khí quản chia hai phế quản gốc ở carina (ngang T4–T5). Phế quản gốc phải ngắn, to, gần thẳng đứng, chia ba phế quản thùy (trên, giữa, dưới). Phế quản gốc trái dài, nằm ngang hơn để vòng dưới cung động mạch chủ, chia hai phế quản thùy (trên kèm lưỡi, và dưới). Mỗi phế quản thùy lại chia thành phế quản phân thùy, là đơn vị để đọc phim và phẫu thuật. Scene tô mỗi thuỳ một màu. Nhờ vậy dễ nhận ra phân thùy nào ứng với thuỳ nào, và vì sao dị vật hay rơi vào phế quản phải.
5 nhóm cấu trúc ↗Khoang cẳng chân trước và ngoài
Cẳng chân được xương chày, xương mác, màng gian cốt và vách gian cơ chia thành các khoang cân kín. Khoang trước chứa bốn cơ gấp mu và động mạch chày trước. Khoang ngoài chứa cơ mác dài và mác ngắn. Vì khoang bó chặt trong cân, chảy máu hay phù sau gãy xương chày làm áp lực tăng nhanh, gây hội chứng chèn ép khoang. Khoang trước bị nhiều nhất và phải mở cân cấp cứu. Mỗi khoang một tông màu, mạch máu đỏ–xanh, xương mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Khoang sau phúc mạc
Nằm giữa phúc mạc thành sau và thành bụng sau. Tạng sau phúc mạc nhớ bằng mẹo SAD PUCKER: tuyến thượng thận, động mạch chủ/tĩnh mạch chủ, tá tràng (trừ hành), tuỵ (trừ đuôi), niệu quản, đại tràng lên và xuống, thận, thực quản, trực tràng. Chấn thương ở đây chảy máu âm thầm, khám bụng ít dấu hiệu. Tạng tô theo hệ; cột sống mờ sẵn. Bộ dữ liệu không có cơ vuông thắt lưng.
9 nhóm cấu trúc ↗Khớp cổ chân: xương và cơ vận động
Khớp cổ chân (khớp sên–cẳng chân) là một mộng. Hai mắt cá chày và mác kẹp ròng rọc xương sên, cho gấp mu và gấp gan. Lật trong và lật ngoài diễn ra ở khớp dưới sên, giữa xương sên và xương gót. Mọi gân vận động cổ chân chạy qua đây từ cẳng chân. Scene chia chúng theo tác dụng: gấp mu (khoang trước), gấp gan (tam đầu cẳng chân), lật trong (chày sau) và lật ngoài (cơ mác). Bộ dữ liệu không có dây chằng; bong gân lật trong chỉ được mô tả trong ghi chú.
5 nhóm cấu trúc ↗Khớp cùng–chậu và vành chậu
Vành chậu là một vòng xương khép kín. Phía sau là xương cùng, kẹp giữa hai xương chậu bằng hai khớp cùng–chậu. Phía trước hai xương chậu gặp nhau ở khớp mu. Khớp cùng–chậu gần như không cử động. Mặt khớp gồ ghề, cài vào nhau, cùng các dây chằng rất khoẻ phía sau, truyền toàn bộ sức nặng thân mình xuống chi dưới. Vì là vòng kín, vỡ vành chậu thường gãy ở hai chỗ. Cơ hình lê đi qua khuyết ngồi lớn và là mốc của vùng này. Bộ dữ liệu không có dây chằng và xương cụt.
5 nhóm cấu trúc ↗Khớp gối: xương và cơ vận động
Khớp gối là khớp lớn nhất cơ thể. Lồi cầu xương đùi tròn đặt trên mâm chày gần như phẳng, nên độ vững dựa gần hết vào dây chằng và cơ. Xương bánh chè nằm trong gân cơ tứ đầu, làm tăng cánh tay đòn khi duỗi gối. Xương mác không tham gia khớp gối. Scene chia cơ theo động tác: duỗi (tứ đầu), gấp (nhóm đùi sau, cơ bụng chân), và cơ khoeo mở khoá gối. Bộ dữ liệu không có dây chằng chéo, dây chằng bên và sụn chêm; phần này chỉ mô tả trong ghi chú.
6 nhóm cấu trúc ↗Khớp hông: xương và cơ vận động
Khớp hông là khớp chỏm–ổ sâu: chỏm xương đùi nằm gọn trong ổ cối, nên vững hơn khớp vai rất nhiều nhưng kém linh động hơn. Scene chia cơ theo động tác. Gấp là cơ thắt lưng–chậu. Duỗi và dạng là các cơ mông. Xoay ngoài là các cơ chậu hông–mấu chuyển ngắn: hình lê, sinh đôi, bịt, vuông đùi. Máu nuôi chỏm đi chủ yếu qua các nhánh mũ đùi dọc cổ xương đùi. Bộ dữ liệu không có bao khớp và dây chằng.
5 nhóm cấu trúc ↗Khớp khuỷu: xương, cơ vận động và vòng nối mạch
Khớp khuỷu gồm ba khớp chung một bao. Khớp cánh tay–trụ và cánh tay–quay cho gấp và duỗi; khớp quay–trụ trên cho sấp và ngửa cẳng tay. Scene chia cơ theo động tác: gấp, duỗi, sấp–ngửa. Màng gian cốt nối hai xương cẳng tay. Quanh khuỷu có vòng nối giữa nhánh bên động mạch cánh tay và các nhánh quặt ngược. Bộ dữ liệu không có bao khớp và dây chằng, nên phần dây chằng chỉ được mô tả trong ghi chú.
6 nhóm cấu trúc ↗Khớp ức–đòn: xương, cơ và liên quan
Khớp ức–đòn là khớp duy nhất nối chi trên với thân mình. Đầu trong xương đòn tựa vào khuyết đòn của cán ức và sụn sườn I. Mặt khớp không khớp nhau, được một đĩa sụn chêm vào giữa. Nhờ các dây chằng rất khoẻ, xương đòn gãy trước khi khớp này trật. Khi trật ra sau, đầu xương đòn có thể đè vào tĩnh mạch cánh tay–đầu, động mạch và khí quản ngay phía sau. Đây là cấp cứu. Scene cho thấy xương, cơ bám quanh khớp và mạch lớn liên quan. Bộ dữ liệu không có đĩa khớp và dây chằng.
5 nhóm cấu trúc ↗Khuỷu — học theo lớp
Mở ra là lớp xương: đầu dưới xương cánh tay, xương quay, xương trụ. Ròng rọc khớp với xương trụ như bản lề, chỏm con khớp với chỏm quay xoay tròn. Bật lớp Cơ gấp–duỗi, rồi lớp Cơ sấp–ngửa để phân biệt hai cặp động tác của khuỷu. Bật lớp Mạch máu để thấy động mạch cánh tay chia đôi ở hố khuỷu và vòng nối quanh khớp. Bộ dữ liệu không có dây chằng và dây thần kinh.
13 nhóm cấu trúc ↗Lỗ trên lồng ngực và các cấu trúc đi qua
Lỗ trên lồng ngực là vòng xương hình quả thận, giới hạn bởi đốt T1, đôi xương sườn I và bờ trên cán ức. Nó nghiêng xuống trước, nên đỉnh phổi nhô lên trên xương đòn. Qua lỗ này có khí quản, thực quản, các động mạch cảnh chung và dưới đòn, tĩnh mạch cánh tay–đầu và tuyến ức. Ở hai bên, bó mạch dưới đòn vượt qua xương sườn I giữa các cơ bậc thang và xương đòn. Xương sườn cổ hoặc cơ bậc thang phì đại có thể chèn vào đây. Mỗi hệ một màu; xương đóng khung.
5 nhóm cấu trúc ↗Lồng ngực
Lồng ngực gồm xương ức ở trước, 12 đốt sống ngực ở sau và 12 đôi xương sườn nối giữa, bảo vệ tim, phổi và các tạng bụng trên. Xương sườn chia ba loại theo cách nối với xương ức: sườn thật I–VII nối thẳng bằng sụn riêng, sườn giả VIII–X nối gián tiếp qua sụn sườn trên, sườn cụt XI–XII không nối. Lồng ngực nở ra khi hít vào nhờ sườn nâng lên như quai xô.
6 nhóm cấu trúc ↗Lồng ngực — học theo lớp
Mở ra là xương ức và bảy đôi sườn thật, loại sườn nối thẳng vào xương ức. Bật lớp Sườn giả–cụt để thấy sườn VIII–XII. Bật lớp Sụn sườn để thấy khung sụn đàn hồi. Bật lớp Cột sống ngực để thấy mười hai đốt ngực khớp với các sườn phía sau.
6 nhóm cấu trúc ↗Mạch mạc treo và ruột
Ruột được nuôi theo nguồn gốc phôi: động mạch mạc treo tràng TRÊN nuôi ruột giữa (tá tràng đoạn dưới → 2/3 phải đại tràng ngang), mạc treo tràng DƯỚI nuôi ruột sau (1/3 trái đại tràng ngang → trực tràng trên). Hai vùng nối nhau qua cung bờ (Drummond) — chỗ nối yếu nhất ở góc lách là nơi thiếu máu đại tràng hay xảy ra. Tĩnh mạch đi kèm mang máu về tĩnh mạch cửa. Đỏ đậm: vùng mạc treo tràng trên; đỏ cam: vùng mạc treo tràng dưới; tím: tĩnh mạch.
8 nhóm cấu trúc ↗Mặt cắt ngang bụng (tầng L1)
Lát cắt ngang qua thân đốt L1 — mặt phẳng qua môn vị, tầng chứa nhiều mốc nhất ổ bụng: gan, túi mật, môn vị, tuỵ, lách, hai thận, động mạch chủ, tĩnh mạch chủ dưới. Mặt cắt đã BẬT SẴN; kéo thanh trượt mặt cắt để đi lên xuống từng tầng như lướt phim CT, hoặc tắt để nhìn nguyên khối. Mỗi tạng một màu.
10 nhóm cấu trúc ↗Mắt và hốc mắt
Sáu cơ vận nhãn quay nhãn cầu, cùng cơ nâng mi. Bốn cơ thẳng bám từ vòng gân chung ở đỉnh hốc mắt; hai cơ chéo đi vòng từ trước tới nên tác dụng ngược với tên gọi (chéo trên làm mắt nhìn XUỐNG-ngoài). Công thức chi phối: LR6 SO4 — thẳng ngoài do dây VI, chéo trên do dây IV, còn lại do dây III. Mỗi cơ một màu; bộ lệ màu xanh nước.
10 nhóm cấu trúc ↗Mô liên kết đặc: gân, dây chằng, màng, mạc giữ gân
Mô liên kết đặc chủ yếu là sợi collagen xếp chặt, chịu lực kéo rất lớn nhưng ít mạch máu, nên lành chậm. Theo chức năng có năm loại. Gân nối cơ vào xương. Dây chằng nối xương với xương. Màng gian cốt căng giữa hai xương. Mạc giữ gân giữ gân áp sát khớp. Đường đan và cân là nơi cơ bám vào nhau. Scene gom mọi cấu trúc loại này mà bộ dữ liệu có, rải khắp cơ thể, mỗi loại một màu. Xương làm mờ sẵn để biết vị trí. Bộ dữ liệu không có phần lớn dây chằng khớp lớn và túi hoạt dịch.
6 nhóm cấu trúc ↗Mũi ngoài, hốc mũi và các xương chứa xoang
Mũi ngoài có khung trên là hai xương mũi, khung dưới là các sụn. Vách mũi gồm sụn vách, xương lá mía và mảnh thẳng xương sàng. Thành ngoài hốc mũi có ba xoăn mũi. Bốn đôi xoang cạnh mũi là các hốc khí trong xương hàm trên, trán, sàng và bướm, đều đổ vào hốc mũi. Bộ dữ liệu không dựng lòng xoang, nên scene tô từng xương chứa xoang để học vị trí. Ống lệ–mũi cũng đổ vào hốc mũi, dưới xoăn mũi dưới. Mỗi xương một màu; sụn màu xanh nhạt.
7 nhóm cấu trúc ↗Não — học theo lớp
Mở ra là vỏ đại não chia thùy (trán, đỉnh, thái dương, chẩm, đảo), cùng thân não và tiểu não. Tắt lớp Vỏ não rồi bật lớp Cấu trúc sâu để thấy thể chai, nhân nền, gian não và hệ viền. Bật lớp Não thất để thấy hệ khoang chứa dịch não tuỷ.
16 nhóm cấu trúc ↗Nền sọ và các cấu trúc đi qua
Nhìn từ trên, nền sọ chia thành ba hố như bậc thang. Hố sọ trước (xương trán, sàng) đỡ thuỳ trán. Hố sọ giữa (xương bướm, thái dương) đỡ thuỳ thái dương và có hố yên chứa tuyến yên. Hố sọ sau (xương chẩm, thái dương) chứa tiểu não và thân não, có lỗ lớn cho hành não đi qua. Động mạch cảnh trong chui qua ống cảnh; động mạch đốt sống qua lỗ lớn. Vỡ nền sọ trước gây chảy dịch não tuỷ qua mũi và bầm quanh mắt (mắt gấu trúc). Mỗi xương một màu; não mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Nhãn cầu — học theo lớp
Nhãn cầu có ba lớp áo. Mở ra là lớp ngoài: củng mạc trắng và giác mạc trong. Tắt lớp ngoài để thấy lớp giữa (mống mắt, thể mi, màng mạch). Tắt tiếp để thấy lớp trong (võng mạc) cùng thể thuỷ tinh và dây thị giác. Đây là mắt trái (lưới mắt phải của bộ dữ liệu bị lỗi).
8 nhóm cấu trúc ↗Nhánh xuyên sâu và động mạch mạch mạc
Phần sâu của não (nhân nền, đồi thị, bao trong) không được nuôi bởi nhánh vỏ mà bởi các nhánh xuyên nhỏ tách thẳng từ vòng Willis và các thân động mạch lớn. Chúng là động mạch tận, không nối nhau. Tắc một nhánh xuyên gây nhồi máu nhỏ gọi là nhồi máu ổ khuyết. Ổ khuyết ở bao trong có thể gây liệt nửa người rất rõ dù ổ tổn thương chỉ vài milimét. Các động mạch mạch mạc nuôi đám rối mạch mạc tiết dịch não tuỷ. Mỗi nguồn một sắc đỏ; nhân nền và đồi thị mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Nhân nền và bao trong
Nhân nền là các khối chất xám nằm sâu trong bán cầu, điều hoà khởi động và dập tắt vận động. Nhân đuôi cong theo não thất bên. Nhân bèo gồm bèo sẫm ở ngoài và cầu nhạt ở trong. Nhân đuôi và bèo sẫm cùng gọi là thể vân. Bao trong là dải chất trắng hình chữ V kẹp giữa nhân đuôi, đồi thị và nhân bèo. Mọi đường vận động và cảm giác đi qua đây, nên một ổ nhồi máu nhỏ ở bao trong cũng gây liệt nửa người. Hạnh nhân nằm cuối đuôi nhân đuôi, thuộc hệ viền. Mỗi nhân một màu; não thất bên mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Nhóm cơ khép đùi (khoang trong)
Khoang trong của đùi chứa các cơ khép, đi từ ngành xương mu và ngành ngồi tới đường ráp xương đùi. Xếp theo lớp: nông là cơ lược, khép dài và thon; giữa là khép ngắn; sâu là khép lớn và khép bé. Cơ bịt ngoài nằm sâu nhất. Các cơ này khép đùi và giữ khung chậu vững khi bước. Chúng hay bị căng rách ở người đá bóng. Dây bịt chi phối gần hết nhóm, nhưng bộ dữ liệu không có dây này. Mỗi lớp một tông màu, xương mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Ổ miệng: răng, lưỡi và vòm miệng
Ổ miệng được giới hạn trước bởi môi, hai bên bởi má, trên bởi vòm miệng, dưới bởi lưỡi và sàn miệng. Người trưởng thành có 32 răng vĩnh viễn, mỗi cung 16 chiếc: 4 răng cửa, 2 răng nanh, 4 răng hàm nhỏ, 6 răng hàm lớn. Lưỡi là khối cơ di động do dây XII vận động. Cơ cằm–lưỡi, cơ chính của lưỡi, kéo lưỡi ra trước và giữ đường thở thông khi ngủ. Vòm miệng mềm nâng lên khi nuốt để bịt đường lên mũi. Mỗi nhóm răng một tông, lưỡi đỏ hồng, cơ vòm tím; xương hàm mờ sẵn.
8 nhóm cấu trúc ↗Phổi — học theo lớp
Mở ra là cây phế quản hai bên: phải ba thuỳ, trái hai thuỳ. Bật lớp Động mạch phổi (xanh, máu nghèo oxy) để thấy mỗi nhánh đi sát phế quản cùng tên. Bật lớp Tĩnh mạch phổi (đỏ, máu giàu oxy) để thấy chúng chạy giữa các phân thùy. Bật lớp Động mạch phế quản để thấy hệ nuôi thành phế quản. Bộ dữ liệu không có nhu mô phổi.
6 nhóm cấu trúc ↗Phổi: cuống phổi và hai hệ mạch
Phổi có hai hệ mạch. Hệ chức năng là động mạch và tĩnh mạch phổi, trao đổi khí. Hệ dinh dưỡng là động mạch phế quản từ động mạch chủ, nuôi chính cây phế quản. Mọi thành phần vào ra phổi qua cuống phổi ở rốn phổi: phế quản gốc, động mạch phổi, hai tĩnh mạch phổi, động mạch phế quản. Thứ tự từ trên xuống khác nhau giữa hai bên. Bên phải, phế quản thuỳ trên nằm cao nhất. Bên trái, động mạch phổi nằm cao nhất. Bộ dữ liệu không có nhu mô phổi và màng phổi, nên scene dựng cuống phổi và các hệ ống. Động mạch phổi xanh, tĩnh mạch phổi đỏ, phế quản trắng.
6 nhóm cấu trúc ↗Ruột non và ruột già
Ruột non (hỗng tràng + hồi tràng, dài 6–7m) treo trên mạc treo, là nơi hấp thu chính. Ruột già (khoảng 1,5m) khung quanh ruột non như chữ U ngược, hấp thu nước. Phân biệt ruột già nhờ ba dải cơ dọc, bướu đại tràng và bờm mỡ. Hỗng tràng và hồi tràng được tô ba sắc theo đoạn gần – giữa – xa. Bộ dữ liệu không có đại tràng xích-ma và manh tràng tách riêng.
10 nhóm cấu trúc ↗Sọ — học theo lớp
Mở ra là tám xương sọ não bọc não, mỗi xương một màu, thấy rõ các đường khớp. Bật lớp Sọ mặt để thấy hàm trên, gò má, mũi, hàm dưới. Bật lớp Răng để thấy bộ răng vĩnh viễn. Tắt sọ não để nhìn xuyên vào nền sọ từ trên.
13 nhóm cấu trúc ↗Tai ngoài – giữa – trong
Toàn bộ đường truyền âm thanh nằm gọn trong xương thái dương: MÀNG NHĨ rung theo sóng âm → chuỗi ba XƯƠNG CON (búa – đe – bàn đạp) khuếch đại và truyền rung vào cửa sổ bầu dục → dịch trong ỐC TAI dao động làm tế bào lông phát xung thần kinh. Bên cạnh ốc tai là TIỀN ĐÌNH giữ thăng bằng, và vòi tai nối tai giữa với họng để cân bằng áp suất. Cả hai chức năng đều đi chung dây thần kinh VIII về não.
10 nhóm cấu trúc ↗Tam giác đùi
Tam giác đùi nằm ở mặt trước trên đùi, ngay dưới nếp bẹn. Đáy là dây chằng bẹn (không có trong bộ dữ liệu), bờ ngoài là cơ may, bờ trong là cơ khép dài. Nền hố gồm cơ thắt lưng–chậu ở ngoài và cơ lược ở trong. Trong tam giác, từ ngoài vào trong là dây đùi, động mạch đùi, tĩnh mạch đùi, rồi ống đùi. Sinh viên thường nhớ bằng chữ NAVY. Đây là chỗ bắt mạch đùi, đặt catheter tim và nơi thoát vị đùi. Tĩnh mạch hiển lớn đổ vào tĩnh mạch đùi tại đây.
5 nhóm cấu trúc ↗Thành bụng trước bên: cơ chéo ngoài, đường trắng, mạch thượng vị
Thành bụng trước bên có ba lớp cơ dẹt: chéo ngoài, chéo trong và ngang bụng. Thớ của ba lớp bắt chéo nhau như ván ép, nên thành bụng mỏng mà chắc. Ở giữa, cân của chúng bọc cơ thẳng bụng rồi gặp nhau thành đường trắng. Bộ dữ liệu chỉ có cơ chéo ngoài, đường trắng và các mạch thượng vị, nên scene dạy lớp nông và hệ mạch. Động mạch thượng vị trên (từ ngực trong) và thượng vị dưới (từ chậu ngoài) nối nhau trong bao cơ thẳng. Đó là một đường vòng nối giữa chi trên và chi dưới. Cơ màu đỏ, cân trắng, mạch đỏ–xanh; khung xương mờ sẵn.
5 nhóm cấu trúc ↗Thành ngực: xương sườn và cơ gian sườn
Thành ngực là khung xương–cơ có thể co giãn. Mỗi khoang gian sườn có ba lớp cơ. Gian sườn ngoài có thớ chạy xuống trước, nâng sườn khi hít vào. Gian sườn trong có thớ chạy xuống sau, hạ sườn khi thở ra gắng sức. Gian sườn trong cùng nằm sâu nhất. Bó mạch–thần kinh gian sườn chạy giữa lớp trong và trong cùng, trong rãnh ở bờ dưới xương sườn. Vì thế chọc dò màng phổi phải đi sát bờ trên xương sườn dưới. Xương sườn chia ba nhóm: thật (I–VII), giả (VIII–X), cụt (XI–XII). Mỗi lớp cơ một tông; mỗi nhóm sườn một sắc.
6 nhóm cấu trúc ↗Thanh quản — học theo lớp
Mở ra là khung sụn: sụn giáp, sụn nhẫn, nắp thanh môn, hai sụn phễu, cùng xương móng và các màng. Bật lớp Dây thanh để thấy nếp thanh âm. Bật lớp Cơ để phân biệt ba nhóm cơ mở, khép và căng dây thanh.
9 nhóm cấu trúc ↗Thận — học theo lớp
Mở ra là thận phải. Bật lớp Mạch máu để thấy động mạch thận chia nhánh trước và sau bể thận. Giữa hai nhánh có một mặt phẳng ít mạch (đường Brödel), là đường rạch khi mổ lấy sỏi. Bật lớp Niệu quản để thấy đường dẫn nước tiểu, và lớp Thượng thận để thấy tuyến úp trên cực trên thận.
6 nhóm cấu trúc ↗Thần kinh mắt (V1) và các dây trong hốc mắt
Dây sinh ba (V) có ba nhánh: mắt (V1), hàm trên (V2), hàm dưới (V3). Bộ dữ liệu chỉ có nhánh V1 trong hốc mắt nên scene tập trung vào đây. V1 là nhánh cảm giác, qua khe ổ mắt trên và chia ba: dây trán, dây lệ và dây mũi–mi. Dây trán cho dây trên ổ mắt và trên ròng rọc, nuôi cảm giác trán. Dây mũi–mi cho dây mi dài (cảm giác giác mạc) và dây sàng. Vì thế zona ở V1 có mụn nước đầu mũi (dấu Hutchinson), báo hiệu nguy cơ tổn thương mắt. Scene còn có dây vận nhãn III, IV và hạch mi để so sánh. Dây cảm giác màu vàng, dây vận động màu cam; nhãn cầu và cơ mờ sẵn.
8 nhóm cấu trúc ↗Thân não: trung não, cầu não, hành não
Thân não dài chỉ khoảng 7cm, nối đại não với tuỷ sống, gồm trung não, cầu não và hành não. Mọi đường vận động và cảm giác đi qua đây. Thân não chứa nhân các dây sọ III–XII, trung tâm hô hấp, tim mạch và hệ lưới giữ tỉnh táo. Vì thế một ổ tổn thương nhỏ ở thân não cũng có thể gây hôn mê hoặc tử vong. Mặt sau trung não có bốn củ não sinh tư (hai trên cho thị giác, hai dưới cho thính giác). Cống não đi qua trung não, nối não thất ba với não thất bốn. Mỗi tầng một màu; tiểu não và động mạch thân nền mờ sẵn. Bộ dữ liệu không có các dây thần kinh sọ bám thân não.
7 nhóm cấu trúc ↗Thân tạng và các nhánh
Thân tạng là nhánh trước đầu tiên của động mạch chủ bụng, tách ngang T12 ngay dưới lỗ động mạch chủ của cơ hoành. Nó chỉ dài khoảng 1–2cm rồi chia ba: động mạch vị trái, lách và gan chung. Ba nhánh này nuôi toàn bộ ruột trước: thực quản bụng, dạ dày, tá tràng nửa trên, gan, túi mật, tuỵ và lách. Động mạch gan chung cho động mạch vị–tá tràng rồi thành động mạch gan riêng. Loét mặt sau hành tá tràng có thể ăn thủng động mạch vị–tá tràng gây xuất huyết tiêu hoá nặng. Mỗi nhánh một sắc đỏ; tạng mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Thận, niệu quản và tuyến thượng thận
Thận phải và cuống thận. Động mạch thận chia nhánh trước và nhánh sau quanh bể thận, rồi thành các động mạch phân thuỳ; giữa hai vùng trước–sau có một đường vô mạch (đường Brödel) — chỗ rạch nhu mô ít chảy máu nhất khi mổ lấy sỏi. Mỗi nhánh một màu để thấy các phân thuỳ mạch. Bộ dữ liệu không có bể thận tách riêng.
6 nhóm cấu trúc ↗Thể chai, vòm não và các mép liên bán cầu
Hai bán cầu trao đổi thông tin qua các bó sợi bắt ngang đường giữa, gọi là mép. Lớn nhất là thể chai, gồm khoảng 200 triệu sợi, chia thành mỏ, gối, thân và lồi. Mép trước nối hai thuỳ thái dương và vùng khứu. Mép sau nằm trên cống não, dùng cho phản xạ đồng tử. Vòm não là bó ra của hải mã, uốn cong dưới thể chai rồi tận ở thể vú. Hai trụ vòm nối nhau qua mép vòm. Vách trong suốt căng giữa thể chai và vòm. Mỗi cấu trúc một màu; não thất bên mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Thực quản
Thực quản dài khoảng 25cm từ sụn nhẫn (C6) tới tâm vị (T11), đi qua cổ, trung thất sau và xuyên cơ hoành. Nó có ba chỗ hẹp sinh lý do cấu trúc lân cận đè vào: sụn nhẫn (cách cung răng 15cm), cung động mạch chủ và phế quản gốc trái (25cm), lỗ cơ hoành (40cm) — nơi dị vật hay mắc và thuốc viên hay đọng gây loét. Mỗi cấu trúc một màu. Bộ dữ liệu không có dây X và hạch; lưới thực quản khá thô.
7 nhóm cấu trúc ↗Tiểu não và liên quan
Tiểu não nằm trong hố sọ sau, dưới lều tiểu não, sau cầu não và hành não. Nó chỉ nặng khoảng 10% khối lượng não nhưng chứa hơn một nửa số neuron. Tiểu não không khởi động vận động mà so sánh ý định với thực hiện, rồi chỉnh cho mượt và chính xác. Tổn thương tiểu não gây mất điều hoà cùng bên: đi loạng choạng, run khi với đồ, nói ngắt quãng. Scene cho thấy tiểu não, lều tiểu não, não thất bốn mà nó làm mái, thân não phía trước và ba đôi động mạch nuôi. Bộ dữ liệu không tách thuỳ, nhộng và nhân tiểu não.
5 nhóm cấu trúc ↗Tim — học theo lớp
Mở ra là bốn buồng tim và vách tim, cùng mạch vành nằm trên mặt tim. Bấm từng buồng trong danh sách để làm nổi và đọc ghi chú, hoặc bật Mặt cắt để nhìn vào lòng buồng. Bật lớp Van để thấy bốn van. Bật lớp Mạch lớn để thấy động mạch chủ, thân động mạch phổi (máu nghèo oxy, tô xanh) và tĩnh mạch phổi (máu giàu oxy, tô đỏ). Tắt lớp Mạch vành nếu muốn nhìn riêng hình dạng các buồng.
14 nhóm cấu trúc ↗Tim: buồng, van và mạch vành
Bài đầy đủ: bốn buồng tim với cơ nhú, bốn van, các mạch lớn và cây mạch vành chi tiết tới từng nhánh (LAD, mũ, vành phải, liên thất sau) cùng các tĩnh mạch tim đổ về xoang vành. Buồng và mạch lớn tô theo mức oxy (xanh nghèo oxy, đỏ giàu oxy); mạch vành mỗi nhánh một màu. Bật mặt cắt để thấy van và cơ nhú bên trong.
19 nhóm cấu trúc ↗Tĩnh mạch chi trên
Hệ NÔNG (xanh nhạt) bắt đầu ở mạng tĩnh mạch mu tay: bờ ngoài đi lên thành tĩnh mạch đầu, bờ trong thành tĩnh mạch nền; ở khuỷu chúng nối nhau bằng tĩnh mạch giữa khuỷu — nơi lấy máu hằng ngày. Hệ SÂU (xanh đậm) là các tĩnh mạch đi đôi kèm động mạch cùng tên, hợp thành tĩnh mạch nách rồi dưới đòn. Xương mờ sẵn làm mốc.
7 nhóm cấu trúc ↗Tổng quan hệ tiêu hoá
Ống tiêu hoá từ miệng tới hậu môn dài khoảng 5–7m ở người sống (đo trên xác lên tới 8–9m vì mất trương lực cơ): thực quản → dạ dày → tá tràng → hỗng tràng → hồi tràng → đại tràng → trực tràng. Hai tuyến lớn đổ vào tá tràng: gan (qua đường mật) và tuỵ. Mỗi đoạn một màu theo chức năng: vùng tiêu hoá hoá học tông cam, vùng hấp thu tông vàng, vùng hấp thu nước và tạo phân tông nâu. Bộ dữ liệu không có hầu và đại tràng xích-ma tách riêng.
10 nhóm cấu trúc ↗Trung thất
Trung thất là khoang giữa hai phổi, từ lỗ trên lồng ngực tới cơ hoành. Mặt phẳng qua góc ức (T4–T5) chia trung thất trên và dưới; trung thất dưới lại chia trước (tuyến ức ở trẻ), giữa (tim, màng ngoài tim) và sau (thực quản, động mạch chủ ngực, hệ tĩnh mạch đơn). Khối u trung thất được đoán theo ngăn chứa nó. Bộ dữ liệu không có dây X, chuỗi giao cảm, thần kinh hoành và ống ngực; xương ức mờ sẵn.
9 nhóm cấu trúc ↗Tuỵ và lách
Tuỵ nằm ngang sau dạ dày, đầu tuỵ ôm trong khung tá tràng, đuôi tuỵ chạm rốn lách. Nó vừa là tuyến ngoại tiết (dịch tiêu hoá đổ vào tá tràng qua ống tuỵ) vừa là tuyến nội tiết (insulin, glucagon). Lách là cơ quan bạch huyết lớn nhất, lọc hồng cầu già. Hai cơ quan dùng chung động mạch lách chạy dọc bờ trên tuỵ. Mỗi cấu trúc một màu.
7 nhóm cấu trúc ↗Tuỵ và lách — học theo lớp
Mở ra là tuỵ, lách và tá tràng ôm đầu tuỵ. Bật lớp Ống tuỵ để thấy ống tuỵ chạy suốt dọc tuyến, đổ vào tá tràng. Bật lớp Mạch máu để thấy động mạch lách chạy ngoằn ngoèo dọc bờ trên tuỵ, vòng mạch tá–tuỵ và tĩnh mạch lách đổ về tĩnh mạch cửa.
7 nhóm cấu trúc ↗Tuỵ, tá tràng và vòng mạch tuỵ–tá tràng
Đầu tuỵ nằm trong khung chữ C của tá tràng, và hai cơ quan dùng chung một hệ mạch. Động mạch tuỵ–tá tràng trên (trước, sau) tách từ động mạch vị–tá tràng, thuộc thân tạng. Động mạch tuỵ–tá tràng dưới (trước, sau) tách từ động mạch mạc treo tràng trên. Chúng nối nhau thành hai vòng trước và sau đầu tuỵ, là cầu nối giữa hệ thân tạng và hệ mạc treo tràng trên. Vì dùng chung mạch, mổ cắt khối tá tuỵ (Whipple) phải lấy cả đầu tuỵ và tá tràng. Thân, đuôi tuỵ được nuôi bởi các nhánh từ động mạch lách. Mạch đỏ–xanh; tuỵ, tá tràng mờ sẵn.
6 nhóm cấu trúc ↗Tuyến dưới hàm, dưới lưỡi và sàn miệng
Có ba đôi tuyến nước bọt lớn: mang tai, dưới hàm và dưới lưỡi. Bộ dữ liệu không có tuyến mang tai. Cơ hàm–móng là mốc then chốt vì nó chia sàn miệng thành hai tầng. Tuyến dưới lưỡi nằm trên cơ. Tuyến dưới hàm vòng quanh bờ sau cơ, phần lớn nằm dưới trong tam giác dưới hàm. Tuyến dưới hàm tiết khoảng 70% nước bọt lúc nghỉ. Ống của nó dài và đi ngược lên nên hay bị sỏi. Mỗi tuyến một màu, cơ sàn miệng tông cam; xương hàm dưới mờ sẵn. Chú ý: bộ dữ liệu không có ống tiết.
6 nhóm cấu trúc ↗Tuyến thượng thận và mạch nuôi
Hai tuyến thượng thận úp trên cực trên hai thận, nằm sau phúc mạc, trong cùng bao mỡ thận. Mỗi tuyến có hai phần. Vỏ ngoài từ trung bì, tiết aldosteron, cortisol và androgen. Tuỷ trong từ mào thần kinh, tiết adrenalin và noradrenalin. Tuyến được ba nguồn động mạch nuôi: trên (từ động mạch hoành dưới), giữa (từ động mạch chủ) và dưới (từ động mạch thận). Nhưng mỗi tuyến chỉ đổ về một tĩnh mạch. Tĩnh mạch phải ngắn, đổ thẳng vào tĩnh mạch chủ dưới nên dễ rách khi mổ. Tĩnh mạch trái đổ vào tĩnh mạch thận trái. Bộ dữ liệu không có động mạch thượng thận trên. Tuyến màu cam, động mạch đỏ, tĩnh mạch xanh; thận mờ sẵn.
5 nhóm cấu trúc ↗Vai — học theo lớp
Mở ra là lớp xương: xương đòn, xương vai và đầu trên xương cánh tay, ba xương tạo nên vai. Bật lớp Cơ sâu để thấy bốn cơ chóp xoay ôm chỏm xương cánh tay. Bật lớp Cơ nông để thấy cơ delta, cơ thang và cơ ngực phủ bên ngoài. Bật lớp Mạch máu để thấy động mạch nách và các nhánh vòng quanh vai. Bộ dữ liệu không có bao khớp, sụn viền và đám rối cánh tay.
14 nhóm cấu trúc ↗Vai và hố nách
Khớp vai linh hoạt nhất cơ thể nhờ ổ chảo nông, nên độ vững dựa hẳn vào cơ: bốn cơ chóp xoay (trên gai, dưới gai, tròn bé, dưới vai) ghì chỏm xương cánh tay vào ổ chảo, cơ delta nâng tay. Hố nách là khoang hình tháp giữa cơ ngực (trước), cơ dưới vai (sau), cơ răng trước (trong) — đường đi của bó mạch thần kinh xuống tay. Bộ dữ liệu không có đám rối cánh tay và cơ lưng rộng; ở đây chỉ thấy động mạch và tĩnh mạch nách.
9 nhóm cấu trúc ↗Vùng đùi sau: nhóm cơ ụ ngồi–cẳng chân
Khoang sau đùi chứa ba cơ đi từ ụ ngồi xuống cẳng chân: bán gân, bán màng và đầu dài nhị đầu đùi. Chúng bắt chéo cả hông lẫn gối, nên vừa duỗi hông vừa gấp gối. Đầu ngắn nhị đầu chỉ bắt chéo gối. Phần gân của cơ khép lớn cũng bám ụ ngồi và thường được xếp vào nhóm này. Căng rách cơ đùi sau là chấn thương hay gặp nhất khi chạy nước rút. Dây ngồi đi dọc giữa khoang nhưng bộ dữ liệu không có. Mỗi cơ một màu, xương và cơ mông mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Vùng gáy và cơ sau cổ
Các lớp cơ sau cổ, từ nông vào sâu: cơ thang; cơ gối (đầu, cổ) và cơ nâng vai; cơ bán gai và cơ dài; sâu nhất là bốn cơ dưới chẩm quanh đốt đội–trục, tạo tam giác dưới chẩm có động mạch đốt sống chạy ngang. Chúng giữ đầu nặng khoảng 5kg thăng bằng trên cột sống và tinh chỉnh tư thế đầu. Mỗi lớp một tông màu; xương mờ sẵn. Bộ dữ liệu không có dây XI, động mạch chẩm và dây chằng vàng.
7 nhóm cấu trúc ↗Vùng lưng: lớp cơ nông và trung gian
Cơ lưng chia ba lớp. Lớp nông nối chi trên với thân mình: cơ thang, cơ lưng rộng, cơ trám, cơ nâng vai. Chúng do dây thần kinh của chi trên (nhánh trước) chi phối, và dây XI cho riêng cơ thang. Lớp trung gian là hai cơ răng sau trên và dưới, bám vào xương sườn, phụ hô hấp. Lớp sâu là cơ lưng thật (xem bài Cơ lưng sâu). Scene dựng lớp nông và trung gian; mỗi cơ một màu; xương mờ sẵn. Bộ dữ liệu không có cơ lưng rộng, cơ lớn nhất vùng lưng.
6 nhóm cấu trúc ↗Vùng mông
Ba lớp cơ: nông là cơ mông lớn; giữa là cơ mông nhỡ; sâu là cơ mông bé và nhóm xoay ngoài (hình lê, sinh đôi, bịt trong, vuông đùi). Cơ hình lê là chìa khoá: mạch và thần kinh mông trên chui ra trên nó, còn thần kinh ngồi, mạch mông dưới chui ra dưới nó. Tiêm bắp ở góc phần tư trên-ngoài để tránh thần kinh ngồi. Bộ dữ liệu không có thần kinh ngồi và động mạch mông; xương mờ sẵn.
7 nhóm cấu trúc ↗Xương Bàn chân
Bàn chân có 26 xương (chưa kể xương vừng): 7 xương cổ chân, 5 xương đốt bàn và 14 đốt ngón. Chúng xếp thành vòm dọc trong, vòm dọc ngoài và vòm ngang, giữ bằng dây chằng và cơ — vòm vừa phân tán trọng lượng vừa làm lò xo khi đi. Xương sên nhận toàn bộ trọng lượng cơ thể từ xương chày rồi chia về gót và mũi chân.
6 nhóm cấu trúc ↗Xương bàn chân và mạch mu chân
Bàn chân có 26 xương, chia ba vùng. Hậu túc gồm sên và gót. Trung túc gồm thuyền, hộp và ba chêm. Tiền túc gồm năm xương đốt bàn và các đốt ngón, thêm hai xương vừng dưới chỏm đốt bàn I. Chúng xếp thành vòm dọc trong, vòm dọc ngoài và vòm ngang để chia sức nặng. Dây chằng gan chân dài giữ vòm dọc ngoài. Trên mu chân, động mạch mu chân tiếp nối động mạch chày trước; bắt mạch được giữa gân duỗi dài ngón cái và gân duỗi các ngón. Mỗi vùng xương một màu.
7 nhóm cấu trúc ↗Xương Bàn tay
Bàn tay có 27 xương: 8 xương cổ tay xếp hai hàng, 5 xương đốt bàn và 14 đốt ngón. Hàng cổ tay tạo thành một máng lõm ở mặt gan tay; mạc giữ gân gấp căng qua máng đó thành ống cổ tay, nơi thần kinh giữa dễ bị chèn. Mỗi hàng xương tô một màu.
6 nhóm cấu trúc ↗Xương chi dưới và mốc cốt hoá
Chi dưới có 31 xương mỗi bên: xương chậu, đùi, bánh chè, chày, mác, 7 xương cổ chân, 5 xương đốt bàn và 14 đốt ngón. Xương chậu hình thành từ ba xương (cánh chậu, ngồi, mu) dính nhau ở ổ cối. Điểm cốt hoá đầu dưới xương đùi có từ lúc sinh, nên pháp y dùng nó xác định thai đủ tháng. Chi dưới mọc dài chủ yếu quanh gối, ở đầu dưới xương đùi và đầu trên xương chày. Mỗi đoạn một màu; mốc cốt hoá ghi trong ghi chú. Bộ dữ liệu là xương người trưởng thành, không có sụn tiếp hợp.
5 nhóm cấu trúc ↗Xương chi trên và mốc cốt hoá
Chi trên có 32 xương mỗi bên: đai vai (đòn, vai), cánh tay, cẳng tay (quay, trụ), 8 xương cổ tay, 5 xương đốt bàn và 14 đốt ngón. Hầu hết xương dài cốt hoá sụn: thân cốt hoá trước sinh, còn các đầu có điểm cốt hoá thứ phát xuất hiện rồi dính dần tới tuổi dậy thì. Xương đòn là ngoại lệ, cốt hoá màng sớm nhất cơ thể (tuần 5–6 thai kỳ). Mốc xuất hiện và dính của từng điểm dùng để đọc tuổi xương trên phim tay. Mỗi đoạn chi một màu; mốc cốt hoá ghi trong ghi chú. Bộ dữ liệu là xương người trưởng thành, không có sụn tiếp hợp.
5 nhóm cấu trúc ↗Xương cổ tay và ống cổ tay
Tám xương cổ tay xếp thành hai hàng và tạo một máng lõm ở mặt gan tay. Mạc giữ gân gấp căng ngang trên máng, biến nó thành ống cổ tay. Trong ống có chín gân gấp: bốn gân gấp nông, bốn gân gấp sâu, một gân gấp dài ngón cái. Dây giữa cũng chạy trong ống nhưng bộ dữ liệu không có. Ống chật nên chỉ cần phù nề nhẹ là dây giữa bị chèn ép, gây hội chứng ống cổ tay. Hai hàng xương mang hai màu, gân gấp mỗi cơ một màu.
7 nhóm cấu trúc ↗Xương móng và cơ trên–dưới móng
Xương móng hình chữ U, là xương duy nhất không khớp với xương nào khác, treo giữa hàm dưới và thanh quản bằng hai nhóm cơ. Nhóm trên móng (hai bụng, trâm–móng, hàm–móng, cằm–móng) nâng xương móng và làm sàn miệng. Nhóm dưới móng, gọi là cơ dải (ức–móng, ức–giáp, giáp–móng, vai–móng), hạ xương móng và thanh quản. Hai nhóm phối hợp khi nuốt và nói. Mỗi nhóm một tông màu; xương hàm, sọ và cột sống cổ mờ sẵn.
4 nhóm cấu trúc ↗